Een sport zonder olympisch broertje of zusje, die uitleg nodig heeft zodra je de naam uitspreekt. Maar als je eenmaal begrijpt hoe boccia werkt — de tactiek, de precisie, de samenwerking — snap je ook waarom het een van de meest fascinerende sporten op de Paralympische Spelen is.

In de nieuwste aflevering van de ParaWatcher Podcast praat ik met bondscoaches Anisha Tersteeg en Samuel Dijkshoorn over een sport in ontwikkeling, een team dat aan het groeien is en een weg naar Los Angeles 2028 die net begint. 

Luister de aflevering hier:

Rood tegen blauw, en je mikt op de jack

Boccia heeft altijd wat uitleg nodig – al is het maar omdat de eerste vraag meestal gaat over hoe je het woord uitspreekt: bokkieja, botsja, bokshija? Anisha en Samuel leggen de sport vrij overzichtelijk uit: het is een paralympische balsport, een miksport, waarbij atleten in een rolstoel zitten en ballen – rood of blauw – richting de witte doelbal – de jack – rollen of werpen. Wie het dichtst bij de jack ligt, heeft een punt.

“En dan lijkt het vervolgens een beetje op jeu de boules,” zegt Anisha. “Als de tegenstander dichterbij ligt, ben jij nog aan de beurt. Als jij dichter bij de jack ligt, is de ander weer aan de beurt. Tot de ballen op zijn.”

Vier klassen, verschillende kwaliteiten

Boccia kent vier handicapclassificaties, elk met een eigen karakter en eigen dynamiek. BC1 en BC2 zijn spelers met cerebrale parese, waarbij BC1-spelers meer last hebben van spasmes en motorische beperking dan BC2-spelers. Ze gooien de bal zelf het veld in. BC4 zijn spelers met spierziekten, die minder kracht hebben, maar wel goed kunnen mikken.

BC3 is een volledige andere wereld. Spelers die niet zelfstandig een bal kunnen gooien, gebruiken een goot – vergelijkbaar met een glijbaan. Een vaste assistent bedient de goot, maar staat altijd met de rug naar het veld. De speler bepaalt zelf de richting, de bal en de hoogte. En bij een overwinning? Krijgt de assistent ook een medaille. “Want het is echt teamsport”, zegt Samuel.

Topsport in Sporthallen Zuid

Het Nederlandse topsportprogramma draait inmiddels vanuit Sporthallen Zuid in Amsterdam. Maandag doen de atleten kracht- en conditietraining thuis, dinsdag tot en met vrijdag zijn ze in Amsterdam voor zaaltraining, krachttraining, conditietraining en videoanalyse.

“Elke dag doen we na de training ook nog conditietraining,” zegt Anisha. “Vergeleken met tien jaar geleden is het echt een heel compleet programma geworden.”4

Klein maar groeiend

Boccia groeit, maar blijft in Nederland een kleine sport. Er zijn tien clubs, en het potentieel aan spelers dat door zou kunnen groeien, schat Samuel op dertig tot veertig. “In verhouding blijft het denk ik een van de kleinste sporten,” zegt hij.

Dat neemt niet weg dat er beweging in zit. Het Johan Cruijff Talententeam traint wekelijks op woensdag in de zaal. “Ons team moet bestaan uit drie personen, minimaal één per geslacht. Als onze dame uitvalt, hebben we geen team,” zegt Anisha. “Dus het is supergoed dat er talentvolle sporters aankomen.”

Internationaal staat Nederland er beter voor dan de omvang van de sport doet vermoeden. Op het EK 2024 werd het team vierde. “Maar het had tweede kunnen zijn”, benoemen de coaches nuchter. Het WK in Zuid-Korea, eind augustus, wordt de eerste echte test buiten Europa. Dan pas weet het team hoe het er mondiaal voor staat.

Na Parijs: grote schoenen te vullen

Het Nederlands team bestaat momenteel uit Chantal van Engelen, Marco Dekker en Bart van der Veen. Van Engelen en Dekker werden in 2023 samen met Daniel Perez Europees kampioen. Dit trio ging in 2024 ook naar de Paralympische Spelen. Perez was jarenlang het gezicht van de sport in Nederland: hij won paralympisch zilver in 2016 en was jarenlang captain van de ploeg.

Wat dat betreft heeft Van der Veen nu grote schoenen te vullen. Maar: “We willen niet dat alleen Bart voelt dat hij die schoenen moet gaan vullen”, zegt Samuel. “We willen dat het team met elkaar samenwerkt om te groeien.” Dat kost tijd, maar maakt het team ook hechter: “Hoe meer ze met elkaar trainen, hoe beter het gaat.”

Luister de aflevering

Het volledige gesprek met Anisha Tersteeg en Samuel Dijkshoorn is te beluisteren via alle bekende podcast-apps (link naar Spotify). Dit is de gratis versie: je hoort een deel van het gesprek over boccia als sport, de classificaties, het topsportprogramma en de internationale positie van Nederland.

Vrienden van ParaWatcher horen het complete gesprek, inclusief hoe Anisha en Samuel bij de sport terechtkwamen, hoe het team omgaat met de druk na Parijs, hoe de dynamiek met Bart eruitziet en hoe de route naar LA 2028 eruitziet. 

Word Vriend via petjeaf.com/parawatcher.

Luisteren en reageren

Heb je geluisterd? Ik hoor graag wat je ervan vond!

• Reageer via Instagram: @parawatcher
• Laat een review achter in je podcast-app. Dat helpt anderen deze podcast te vinden.
• Tip me: wie moet ik zeker uitnodigen in een komende aflevering?
• Alle afleveringen van de ParaWatcher Podcast vind je hier.

Samen verspreiden we het paralympische verhaal. Zonder clichés.