Het Internationaal Paralympisch Comité (IPC) hief in 2025 de schorsing van Rusland en Belarus deels op. Dat betekent in de praktijk dat sporters uit die landen weer mogen doen aan internationale toernooien. Ik de praktijk blijkt de situatie veel complexer, met afgelaste toernooien die niet alleen Russische en Belarussische sporters raken.

Wat besloot het IPC over Rusland en Belarus?

Na de invasie van Rusland in Oekraïne werden de Nationale Paralympische Comités (NPC’s) van Rusland en Belarus in 2023 door het IPC geschorst. Vorig jaar stemde een meerderheid van de IPC-leden tegen een voortzetting van die schorsingen. Wat betekent dat sporters uit beide landen in principe weer kunnen deelnemen aan internationale parasportevenementen.

Uitgangspunt van het opheffen van de schorsing is het principe dat sporters niet gestraft moeten worden voor acties van hun regering. Kortgezegd: houd politiek en sport gescheiden.

Alleen: juist in de parasport blijkt dat uitgangspunt in de praktijk niet “neutraal” uit te pakken, maar juist te leiden tot nieuwe ongelijkheid en onzekerheid.

Voor welke sporten geldt het IPC-besluit (en voor welke niet)?

Een cruciaal detail is dat het IPC niet voor alle parasporten de internationale federatie is. Het besluit werkt direct door in de zes sporten waarvoor het IPC wél die rol vervult:

• atletiek
• ijshockey
• gewichtheffen
• zwemmen
• schietsport
• danssport

Voor alle andere parasporten ligt het besluit over Russische/Belarussische deelname bij de betreffende internationale federatie. Rolstoeltennis valt onder de International Tennis Federation (ITF) en wielrennen onder de Union Cycliste Internationale (UCI); om maar twee voorbeelden te noemen. En veel van die onafhankelijke internationale federaties houden de uitsluiting van Russische en Belarussische sporters wél overeind.

Gevolg: er ontstaat geen eenduidig beleid, maar een lappendeken. In de ene sport blijft de deur dicht, in de andere gaat hij op papier open. En dat verschil is bepalend voor kwalificatie, ranking, planning en financiering.

Paralympische Winterspelen: waarom deelname uitgesloten is

Het eerste mondiale evenement waarop het IPC-besluit invloed lijkt te hebben, zijn de Paralympische Winterspelen in Milano Cortina. Maar wintersporten kennen eigen, autonome internationale federaties. En die federaties blijven Russische en Belarussische sporters weren. En zonder kwalificatiemogelijkheden kun je geen startbewijs verdienen voor de Spelen.

In de praktijk betekent dat dus: geen Russische of Belarussische deelname aan de Winterspelen, ook al heeft het IPC de schorsing opgeheven.

Visumproblemen: waarom toernooien (in Europa) niet doorgaan

Blijven er dus nog zes sporten over waarin Russische en Belarussische sporters wél mee mogen doen. Zou je zeggen. Ook hier een grote blokkade: de visa die sporters toegang geven tot andere landen. Met name Europese landen geven Russische/Belarussische staatsburgers op dit moment alleen in uitzonderlijke gevallen een visum – en sporters en delegaties die naar internationale sportwedstrijden reizen, vallen niet onder die uitzonderlijke gevallen.

Grote toernooien worden vaak toegewezen onder de voorwaarde dat alle gekwalificeerde sporters welkom moeten zijn. En als een organiserend land dat niet kan garanderen, gaat zo’n evenement niet door.

En dat is geen hypothetische situatie. In 2026 stonden Europese kampioenschappen gepland voor atletiek en zwemmen – twee sporten waarvoor het IPC de internationale federatie is. Maar omdat Russische en Belarussische sporters geen visum kunnen krijgen, heeft het IPC besloten die toernooien niet door te laten gaan.

Dus: geen EK zwemmen. Geen EK atletiek.

En dat is precies waar de ‘terugkeer’ van Rusland en Belarus grotere gevolgen krijgt dan alleen de vraag of twee landen wel of niet mogen meedoen: het verandert de kalender voor iedereen.

Gevolgen voor alle sporters

Als grote toernooien, zoals deze twee EK’s, verdwijnen, raakt dat alle sporters:

• geen logische piekmomenten in het seizoen
• minder kansen op internationale ervaring en ontwikkeling
• minder logische meetmomenten richting WK’s/Paralympische Spelen
• minder media-aandacht en zichtbaarheid

En zo ontstaat de wrange situatie dat een besluit dat sporters wil beschermen tegen uitsluiting, in de praktijk leidt tot een situatie waarin hele kampioenschappen wegvallen – en dus álle sporters uitsluit.

Dat maakt dit dossier groter dan ‘wel of geen Russen/Belarussen aan de start’. Het gaat over de vraag of er – met het huidige beleid – een voor iedereen gelijkwaardig en uitvoerbaar internationaal programma kan worden georganiseerd in de parasport.

Wat nu? De vragen die het IPC-beleid openlaat

De grote vraag is of het IPC dit beleid overeind kan houden. Betekent dit dat er geen grote toernooien georganiseerd kunnen worden zolang de Russische agressie in Oekraïne voortduurt? Of worden kampioenschappen structureel verplaatst naar landen waar toegang voor alle sporters wél gegarandeerd kan worden? Of verandert er iets in de visumpraktijk, waardoor deelname voor alle gekwalificeerde sporters mogelijk wordt?

Voorlopig is de uitkomst vooral: veel tegenstrijdigheden, weinig duidelijkheid en een groeiende groep sporters die de gevolgen voelt. Ongeacht paspoort.

Welke evenementen gaan er wél door?

In de ParaWatcher Jaarkalender zie je een overzicht van alle internationale parasportevenementen die dit jaar wél door kunnen gaan.