Rolstoeltennis bestaat dit jaar 50 jaar (hoera!) en Nederland is een van de eerste landen waar de sport gespeeld werd. Het is bovendien voor ons land een van de meest succesvolle parasporten, met een rijke geschiedenis en een indrukwekkende lijst toppers.

Meer lezen: Parasport Uitgelegd (alle afleveringen).

In deze aflevering van Parasport Uitgelegd vertel ik hoe rolstoeltennis werkt, blik ik terug op de mijlpalen en laat ik zien welke toernooien je zeker moet (gaan) volgen.

Hoe werkt rolstoeltennis?

Heb je (staande) toppers als Carlos Alcaraz, Aryna Sabalenka en Jannik Sinner wel eens zien spelen? Dan weet je voor 99% ook hoe de regels van rolstoeltennis zijn. Het veld, de ballen en de rackets zijn hetzelfde, er bestaat enkelspel (1-tegen-1) en dubbelspel (2-tegen-2), de puntentelling is hetzelfde en ook toernooien werken hetzelfde. Sterker nog: steeds meer toernooien combineren staand tennis met rolstoeltennis.

Het belangrijkste verschil: rolstoeltennissers mogen de bal voor ze hem terugslaan twee keer laten stuiteren. De eerste stuit moet binnen het speelveld zijn, de tweede mag ook buiten de lijnen vallen. Die regel werd ooit in het leven geroepen omdat spelers tegelijk hun racket én rolstoel moeten bedienen, wat dus net iets meer tijd vergt.

Maar: de sport wordt steeds sneller, waardoor de ‘tweede stuit’ langzaam begint te verdwijnen. Hij wordt niet meer standaard gebruikt, maar steeds meer tactisch ingezet. In de ParaWatcher Podcast sprak ik hierover met rolstoeltennisster Aniek van Koot. Luister die aflevering hier.

50 Jaar rolstoeltennis

Rolstoeltennis kent anno 2026 ruim 160 internationale toernooien in meer dan 40 landen. De sport ontstond in 1976 in de Verenigde Staten, toen Brad Parks het spel voor het eerst probeerde na een ski-ongeluk. Tijdens zijn revalidatie dacht Parks: ‘zou ik kunnen tennissen in een rolstoel?’ – zo simpel kan het blijkbaar zijn. Amper vijf jaar later was Chantal Vandierendonck de eerste Nederlandse die met het spelletje in aanraking kwam. En – om toch maar een cliché te gebruiken: de rest is geschiedenis.

In 1988 debuteerde rolstoeltennis op de Paralympische Spelen; Vandierendonck won het goud. Maar omdat het een demonstratiesport was, telt dat goud niet officieel mee in medailleklassementen. Vier jaar later werd de sport wél officieel onderdeel van het paralympisch programma en ging het goud ook naar Nederland; naar Monique Vandenbosch. 

En die lijn zette zich tot op de dag van vandaag voort: Nederland is en blijft een van de meest toonaangevende landen in rolstoeltennis,.

Een paar feitjes:

• Tot 2024 gingen alle 8 (!) gouden medailles in het enkelspel bij de vrouwen op de Paralympische Spelen naar Nederland. In Parijs maakte Yui Kamiji (Japan) een einde aan die reeks.
• Diede de Groot (23) en Esther Vergeer (21) wonnen de meeste titels op grandslamtoernooien – zie verderop.
• Aniek van Koot won wereldwijd de meeste grandslamtitels in het dubbelspel: 24.

Waarom is classificatie zo belangrijk?

In parasport worden sporters vooraf geclassificeerd: ze worden ingedeeld in een handicapklasse op basis van een medische én sportieve beoordeling. Het doel is dat je strijdt tegen sporters bij wie de handicap voor een vergelijkbare functionele beperking zorgt. Zo worden juist sportieve factoren als talent, training en fitheid bepalend – en niet wie toevallig de minste beperking heeft.

Twee handicapklassen in rolstoeltennis

Rolstoeltennis kent twee handicapklassen: de open divisie en de quad-divisie. De open divisie is voor spelers met een beperking aan één of beide benen, maar met volledige armfunctie. In de quad-divisie vind je spelers met beperkingen aan armen én benen. Zij mogen hulpmiddelen gebruiken, zoals een band of tape om het racket vast te houden.

Belangrijk verschil tussen beide divisies: in de open divisie spelen mannen en vrouwen gescheiden, de quad-divisie is gemengd – al is de kanttekening wel dat er in de praktijk nauwelijks vrouwen meedoen op het hoogste niveau.

Deze toernooien moet je kennen

De belangrijkste toernooien zijn voor de rolstoeltennissers ook de Grand Slams: de Australian Open in Melbourne, Roland Garros in Parijs, Wimbledon in Londen en de US Open in New York. Op al deze toernooien staat een enkelspel- en dubbelspeltoernooi voor de open divisie (mannen en vrouwen) en quad-divisie (gemengd) op het programma. Ook kennen steeds meer grandslams een toernooi voor junioren.

Speciale prestaties

• Wie de vier grandslamtoernooien in één kalenderjaar wint, voltooit een ‘Year Grand Slam’. 
• Win je ze allemaal, maar niet in hetzelfde jaar, praten we over een ‘Career Grand Slam’.
• En win je naast deze vier toernooien ook paralympisch goud, dan is dat een ‘Golden Slam’ – zowel in een jaar- als carrièrevariant.

Naast deze vier toernooien zijn er nog een paar belangrijke toernooien:

• World Team Cup: het landentoernooi voor rolstoeltennissers. Vergelijkbaar met Davis Cup en Billie Jean King Cup bij de lopende spelers. Dit toernooi wordt jaarlijks rond begin mei gehouden. Er is een toernooi voor de open divisie (mannen, vrouwen) en quad-divisie (gemengd).
• Singles/Doubles Masters: de eindejaarstoernooien waaraan de beste spelers van dat jaar in het enkel- en dubbelspel meedoen. Gelden als officieus WK.
• En uiteraard de Paralympische Spelen: eens in de vier jaar hét hoogtepunt voor veel rolstoeltennissers.

Nederlandse toppers van nu

Nederland is in de hele geschiedenis van rolstoeltennis een van de meest succesvolle en toonaangevende landen. Op Wikipedia vind je een lijst met alle winnaars van grote titels, met daarbij alle wereldtoppers door de jaren heen. De toppers van nu zijn:

• Aniek van Koot (35 jaar): is al ruim 20 jaar actief op het hoogste niveau. Won in die periode meerdere medailles op de Paralympische Spelen, veel grandslamtitels en andere belangrijke toernooien.
• Diede de Groot (29): was jarenlang nummer 1 van de wereld, tot een blessure haar dwong tot een pauze. Won voor die tijd veel grandslamtitels, werd in 2021 paralympisch kampioen en voltooide dat jaar ook haar ‘Golden Slam’ – zie hierna bij ‘belangrijkste toernooien’.
• Niels Vink (23): op dit moment de grote man in de quad-divisie. Is nummer 1 van de wereld en regerend paralympisch kampioen.
• Sam Schröder (26): Is ook actief in de quad-divisie. Won net als Vink meerdere grandslamtitels, paralympisch goud en was lange tijd nummer 1 van de wereld.
• Ruben Spaargaren (26): is op dit moment de hoogstgeplaatste Nederlandse man op de wereldranglijst: 8^e. Won eind 2025 de Doubles Masters.

Hoe kun je rolstoeltennis volgen?

Steeds meer toernooien bieden livestreams van rolstoeltenniswedstrijden, vaak te vinden via de website van de Internationale Tennis Federatie. Volg spelers als Diede de Groot, Aniek van Koot, Niels Vink en Sam Schröder op Instagram voor updates en behind-the-scenes (en vaak delen zij ook de links naar livestreams). Ook de Nederlandse tennisbond (KNLTB) deelt de nodige informatie via hun website en sociale kanalen.

Weten welke toernooien wanneer zijn? Check dan de ParaWatcher Jaarkalender, waar de grootste toernooien in zijn opgenomen.

Samenvattend

Rolstoeltennis is voor Nederland een van de meest succesvolle parasporten. Al sinds de introductie van de sport zijn ‘wij’ toonaangevend en winnen we veel titels. Het belangrijkste verschil tussen rolstoeltennis en lopend tennis is wel de ‘dubbele stuit’ en wil je de sport volgen, hou dan vooral de grandslamtoernooien in de gaten. Het eerstvolgende Grand Slam? Roland Garros begint voor de rollers op 2 juni 2026.

Volgende maand

In de serie Parasport Uitgelegd leg ik elke maand een parasport uit. Vanaf woensdag 6 mei lees je alles over een andere sport waar Nederland succesvol in is: wielrennen.

Bekijk hier de hele serie Parasport Uitgelegd.

Nieuwsbrief

Wil je meer parasporten uitgelegd hebben zonder clichés? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief, dan krijg je elke nieuwe aflevering van deze serie automatisch in je inbox.